Jaarverslag Transmuraal Palliatief Adviesteam (TPA)

Inhoudsopgave          
            
A.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : wie wij zijn en wat wij doen 
1 Achtergrond Transmuraal Palliatief Adviesteam (TPA)  
   1.1 Oorsprong TPA 
   1.2 De kracht van TPA 
2 Wat doet  het TPA? 
   2.1 Het geven van advies  aan zorgprofessionals door gespecialiseerde consulenten  
   2.2 Casuïstiekbespreking  
   2.3 Consultteam  
3 Inzoomen op de diverse diensten van het TPA 
   3.1 Telefonische consulten door de consulenten 
   3.2 Bedside consulten door de consulenten 
   3.3 Palliatieve kit 
4 Kwaliteitseisen aan de consulenten 
   4.1 Kwaliteitscriteria advies 
   4.2 Borging van het kwaliteitssysteem 
5 Organisatie/ inbedding/financiering  van het TPA en van de consulten 
6 Samenwerking met andere partijen 

B.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : jaarverslag 2010
1 Samenstelling en ondersteuning van het team 
2 Aantal verrichtingen in 2010 
   2.1 Consulten in de thuissituatie 
   2.2 Consulten in het ziekenhuis 
3 Aandachtspunten in 2010 
   3.1 Stopzetten vergoeding beside consulten door IKL 
   3.2 Bereikbaarheid buiten kantooruren  
   3.3 Kwaliteitseisen 
4 Nascholingsactiviteiten 

C.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : jaarplan 2011
1 Meer bekendheid in de regio 
2 Samenwerking met het regionale consultatieteam Maastricht e.o. 
3 (Na)scholingsactiviteiten 

A.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : wie wij zijn en wat wij doen

1 Achtergrond Transmuraal Palliatief Adviesteam (TPA)
1.1 Oorsprong TPA
Het TPA  is ontstaan uit een initiatief van de huisartsen uit de regio van de Westelijke Mijnstreek en het toenmalige Maaslandziekenhuis.  De belangrijkste aanleiding  was destijds  de aandacht van de overheid voor palliatieve zorg.  Regionaal ontstond de behoefte aan interdisciplinaire samenwerking en het bundelen van de aanwezige expertise op het gebied van palliatieve zorg.
Nog steeds opereert het TPA transmuraal vanuit het ziekenhuis. Aanvankelijk werden uitsluitend telefonische consulten gegeven. Sinds 2008 zijn daar bedside consulten aan toegevoegd, ongeacht waar de patiënt verblijft.

1.2 De kracht van TPA
TPA is één van de langstlopende transmurale voorzieningen. De ‘kracht’ van de adviesverlening  wordt ontleend aan de deskundigheid van de (arts) consulenten, de multidisciplinaire samenstelling van het team, de korte  communicatielijnen  tussen de consulenten en het feit dat consultvrager en consultverlener elkaar vaak kennen. Dit heeft het TPA tot een laagdrempelige voorziening heeft gemaakt.
Door deelname van een extramuraal werkend verpleegkundige aan de casuïstiekbesprekingen van het TPA,  is een rechtstreekse terugkoppeling over het verloop en het resultaat van een gegeven advies mogelijk. Op basis van deze terugkoppeling kan in voorkomende gevallen lering getrokken worden.

2 Wat doet  het TPA?
2.1 Het geven van advies  aan zorgprofessionals door gespecialiseerde consulenten
Het TPA kan geraadpleegd worden door huisartsen, specialisten, arts-assistenten, verpleeghuisartsen en intra- en extramuraal werkende verpleegkundigen en verzorgenden. Consultenten hebben een achtergrond als verpleegkundig specialist oncologie, huisarts, dan wel arts ouderengeneeskunde. De arts consulenten van het TPA hebben de kaderopleiding palliatieve zorg gevolgd en hebben vanuit hun professie  expertise opgebouwd in de palliatieve zorg.
Er wordt geen onderscheid gemaakt naar ziektebeeld, dit wil zeggen dat de adviesverlening zich niet alleen richt op patiënten met een oncologische aandoening maar zich b.v. ook richt op patiënten met COPD, decompensatie cordis, CVA of patiënten in de terminale fase.

2.2. Casuïstiekbespreking
Het TPA bestaat uit een vaste kern (het zogenaamde kernteam) van hulpverleners met extra vakinhoudelijke expertise op het gebied van palliatieve/terminale zorg. De huisarts consulent heeft de kaderopleiding palliatieve zorg gevolgd.
De samenstelling is als volgt:
• Huisarts, voorzitter
• Huisarts, consulent palliatieve  zorg 
• Specialist ouderengeneeskunde, consulent palliatieve zorg
• Klinisch geriater, consulent palliatieve zorg
• Arts assistent interne oncologie (wisselend per jaar)
• Ziekenhuisapotheker
• Maatschappelijk werker met als aandachtgebied oncologie
• Intra en extramuraal werkende verpleegkundigen

Het kernteam komt één keer per maand bij elkaar om binnengekomen casuïstiek te bespreken en om de samenwerking tussen de betrokken partijen rondom de palliatieve patiënt te evalueren.

2.3 Consultteam
Naast het kernteam is er ook een zogenaamd consultteam beschikbaar. Dit team kan door het kernteam geraadpleegd worden voor het inwinnen van aanvullende adviezen. In het consultteam hebben onder andere zitting: anesthesist/pijnbestrijder, radiotherapeut, oncoloog, uroloog, wondverpleegkundige, diëtiste, fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist, chirurg, klinisch psycholoog, psychiater, en geestelijk verzorger. Zij zijn op afroepbasis beschikbaar.

3 Inzoomen op de diverse diensten van het TPA
3.1 Telefonische consulten door de consulenten
De consulenten kunnen voor advies geraadpleegd worden door (verpleeg)huisartsen, specialisten en extra- en intramuraal werkende verpleegkundigen/verzorgenden, die werkzaam zijn binnen het verzorgingsgebied van het Orbis Medisch Centrum. De adviesverlening is gericht op verbetering van symptoomcontrole van patiënten in de palliatieve (terminale fase).
De consulenten zijn tijdens kantooruren volgens een wisseldienst bereikbaar. Buiten kantooruren wordt samengewerkt met het Regionale Consultatieteam palliatieve zorg van Maastricht.

3.2 Bedside consulten door de consulenten
Bij bedside consulten komt de consulent samen met de aanvragend professional aan het bed van de betrokken patiënt om een advies te geven. Deze consulten vinden plaats binnen het ziekenhuis, zorgcentrum of in de thuissituatie.

3.3 Palliatieve kit
Een palliatieve kit is een koffer met medicatie om (acute) symptomen in de palliatieve / terminale fase, door middel van subcutane toediening, te behandelen. Verder zit in de koffer een spuitenpomp met bijbehorende toedieningssystemen en klein verbandmateriaal.
De palliatieve kit cq. een aantal spuitenpompen zijn in beheer van Orbis Thuis (Transmuraal Thuiszorg Team). Het TPA geeft op het moment dat een spuitenpomp wordt ingezet doseringsadviezen of omrekenadviezen bij opioidrotatie.

4 Kwaliteitseisen aan de consulenten
4.1 Kwaliteitscriteria advies
Het TPA wil consultvragers ondersteunen en adviseren zodat de kwaliteit van zorg en de kwaliteit van leven van de patiënt en diens naasten bevorderd worden. Zij richt zich daarbij op de medische en verpleegkundige zorg in de gehele palliatieve fase. Dus, niet alleen op de zorg in de terminale fase.
Het TPA voldoet aan de landelijke kwaliteitscriteria die zijn opgesteld voor consultatieteams palliatieve zorg (VIKC, 2004/2010).

Belangrijke uitgangspunten bij de adviesverlening zijn:
- Optimale bereikbaarheid voor consultvragers uit het verzorgingsgebied van het Orbis Medisch Centrum, d.w.z. tijdens kantooruren door consulenten van het TPA . Buiten kantoortijden, tijdens weekenden en feestdagen door consulenten van het Regionale Consultatieteam te Maastricht (operationeel 2011);
- Korte communicatielijnen tussen de consulenten;
- ‘Face to face’ contact tijdens een bedside consult tussen consultvrager, consultverlener en patiënt (en diens sociale context) waarborgt adviesverlening op maat;
- Eenduidige adviesverlening door de consulenten. Waarbij wordt uitgegaan van door het team gehanteerde richtlijnen en protocollen (onder meer de richtlijnen palliatieve zorg uitgegeven door de Vereniging van Integrale Kankercentra. Maar ook, richtlijnen die door het TPA zijn ontwikkeld);
- Een gegeven advies dient (praktisch) uitvoerbaar zijn. Er worden geen bindende adviezen gegeven. Het team neemt de zorg niet over. Het gegeven advies wordt zo nodig met de consultvrager geëvalueerd;
- Integrale benadering van de consultvraag (lichamelijk, psychisch, sociaal en levensbeschouwelijk). 
- Ook wordt in de adviesverlening aandacht besteed aan eventueel bestaande emotionele problematiek van de consultvrager: hulp voor de hulpverlener. 
- Consulenten hebben de kaderopleiding palliatieve consulent van 2 jaar gevolgd waarbij het lopen van een stage en het maken van een werkstuk onderdeel van uitmaken.

In 2004 verschenen voor het eerst de landelijke kwaliteitscriteria voor consultatiediensten palliatieve zorg. Deze criteria werden destijds opgesteld door de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC). In 2010 verscheen er een update van deze kwaliteitscriteria.

De meest belangrijkste aanpassingen in de ge-update versie zijn: 
- het alleen nog maar verstrekken van telefonische consultatie. Dit wil zeggen, dat de bedsideconsultaties, die door het TPA worden aangeboden, onder druk komen te staan;
- iedere consulent palliatieve zorg moet minimaal 40 consulten op jaarbasis uitvoeren;
- een consultatieteam dient 24 uur per dag bereikbaar te zijn;
- er dienen 10 patiëntenbesprekingen op jaarbasis plaats te vinden;
- een consultatieteam moet een multidisciplinaire samenstelling hebben.

Het TPA voldoet aan deze kwaliteitscriteria, maar wil deze ook voor de lange termijn borgen en realiseert zich met name in de borging haar kwetsbaarheid.

Ten aanzien van de kwaliteitseis van 40 consulten
Het is op dit moment een feit  dat niet elke consulent de vereiste 40 consulten op jaarbasis zal halen. Daarom is er een overgangsregeling getroffen: in 2011 moeten 20 consulten op jaarbasis uitgevoerd worden, in 2012 moeten dit er 30 zijn en in 2013 zal dit uitgebouwd moeten zijn tot de vereiste 40. Ook de consulenten van TPA zullen zich daar aan moeten houden ook al bestaat er twijfel op landelijk niveau (LHV) of deze eis als hard criterium kan worden gesteld. Expertise kunnen consulenten namelijk ook opdoen door de aard van hun reguliere werk.

Ten aanzien van de kwaliteitseis van de 24-uursbereikbaarheid
Het TPA kan, vanwege haar bescheiden aantal consulenten niet voorzien in een
24-uursbereikbaarheid. Voorgaande heeft mede geleid tot het aangaan van een samenwerkingsrelatie met het Regionale Consultatieteam van Maastricht onder het motto: ‘samen zijn we sterk’.  De eerste actie die uit deze samenwerking voortkomt is één regionaal meldpunt in 2011, voor alle adviesvragen uit de IKL regio. Verder worden er in 2011 gezamenlijke studiebijeenkomsten cq. casuïstiekbesprekingen georganiseerd.

Op werkdagen, van  09.00 – 17.00 uur blijft het TPA haar consultfunctie ten behoeve van de Westelijke Mijnstreek behouden. Buiten kantoortijden, tijdens feestdagen en het weekend worden de consulten verstrekt door het Regionale Team van Maastricht.

4.2 Borging van het kwaliteitssysteem
De adviesverlening is voor het overgrote deel gebaseerd op evidenced based richtlijnen en protocollen (richtlijnen palliatieve zorg VIKC, 2009, zie hiervoor ook het Intranet van Orbis Medisch Centrum, www.oncoline.nl of www.pallialine.nl), het palliatief formularium 3e editie, 2007, richtlijnen kaderopleiding palliatieve zorg. Daarnaast wordt geput uit eigen praktijkervaring (best practice) van de consultverlener. Over de richtlijnen en protocollen die worden gebruikt is vooraf consensus bereikt binnen het team.
Een verleend advies komt doorgaans monodisciplinair tot stand en wordt altijd multidisciplinair nabesproken.  Zo nodig wordt het verleende advies met de consultvrager geëvalueerd.
Elke consultvraag wordt geregistreerd in PRADO (Palliatief Registratie Administratie Document).

5 Organisatie/ inbedding/financiering  van het TPA en van de consulten
Het TPA wordt gefaciliteerd vanuit het Medisch Coördinerend Centrum (MCC) Omnes. Deze facilitering bestaat uit het voeren van het secretariaat, coördinatie en de financiële administratie van het kernteam.
De onafhankelijk voorzitter van het adviesteam rapporteert jaarlijks het gevoerde beleid aan de medische staf huisartsen Westelijke Mijnstreek en de voorzitter van de medische staf van het OMC. De  telefonische en bedside consulten (intra –en extramuraal) werden tot 2009 vergoed door het IKL. Met ingang van 2010 worden alleen nog maar de telefonische extramurale consulten vergoed. Extramurale bedsideconsulten worden alleen nog maar vergoed indien deze zijn aangevraagd door de behandelend huisarts. De Intramurale telefonische en bedsideconsulten (lees: binnen het Orbis Medisch Centrum).

6 Samenwerking met andere partijen
Het regionale team Maastricht e.o.
Naar aanleiding van de aangepaste kwaliteitscriteria (VIKC 2010)  gaat het TPA in 2011 intensiever samenwerken met het Regionale Consultatie team palliatieve zorg van Maastricht Dit gebeurd op het gebied van bereikbaarheid en deskundigheidsbevordering. Er komt namelijk één regionaal telefoonnummer, 0900 – PALLIUM (0900 – 7255486).

Het netwerk palliatieve zorg Westelijke Mijnstreek
Het TPA WM is deelnemer van het Netwerk Palliatieve Zorg in de Westelijke Mijnstreek. Een van de arts consulent van het TPA participeert in de Kerngroep van het netwerk palliatieve zorg. Binnen de kerngroep levert deze consulent onder andere een bijdrage aan de multidisciplinaire themabijeenkomsten die 2 keer per jaar plaatsvinden.

Palliatieve unit binnen Orbis Medisch Centrum
Binnen Orbis functioneert een palliatieve  unit. Hier kunnen patiënten worden opgenomen die tweede lijns palliatieve zorg nodig hebben en waarbij sprake is van een onvoldoende symptoomcontrole en of medische diagnostiek en of behandeling ter verbetering van deze symptoomcontrole. Daarnaast worden er patiënten opgenomen die kunnen profiteren van de multidisciplinaire benadering en het zorgpad stervensfase wat binnen deze afdeling gestalte krijgt. Een van de consulenten participeert als medisch specialist in deze unit en wordt hierbij ondersteund door de oncologen en klinisch geriaters van OMC.

B.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : jaarverslag 2010

1 Samenstelling en ondersteuning van het team
In 2010 hebben er zich enkele wijzigingen voorgedaan.
De coördinatie van het TPA is sinds de beginfase in handen geweest van Henk Oudehengel, zorgmanager van Orbis Medisch Centrum. Toen hij begin 2010 met pensioen ging was dit het moment om de gehele facilitering van het TPA onder te brengen bij het Medisch Coördinatie Centrum Omnes. De operationele ondersteuning is nu in handen van Marlou Wolters van het MCC Omnes.
Ook in de samenstelling van het team en haar consulenten hebben zich wijzigingen voorgedaan. Huisarts Marc Eyck, die ook sinds de beginfase betrokken is geweest bij het TPA als consulent, heeft afscheid genomen om deels te gaan werken voor het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Voor hem in de plaats is gekomen Esther van Steenbergen, huisarts te Susteren, tevens arts consulent palliatieve zorg voor de regio Midden Limburg.
Aldus bestond het team eind 2010 uit de volgende personen:
- Huisarts-voorzitter        K. Hautermans
- Huisarts, consulent palliatieve zorg     E. van Steenbergen
- Specialist ouderengeneeskunde, consulent palliatieve zorg  N. Lenaerts
- Klinisch geriater, consulent palliatieve zorg    C. de Weerd
- Arts assistent interne oncologie (wisselend per jaar)
- Ziekenhuisapotheker       D. Wong
- Maatschappelijk werker met als aandachtsgebied oncologie  P. Vleugels
- Intra- en extramuraal werkende verpleegkundigen   E. van den Berken
- Operationele ondersteuning (MCC Omnes)    M. Wolters

2 Aantal verrichtingen in 2010
2.1. Consulten in de thuissituatie
De volgende tabel toont het aantal consulten in de thuissituatie die in 2010 hebben plaatsgevonden*.
Aantal extramurale consulten Aanvrager Aandoening
30 telefonische consulten 27 huisarts
1 apotheker Kanker, CVA
2 bedside consulten 2 huisartsen
  Kanker, CVA

2.2 Consulten in het ziekenhuis
De volgende tabel toont het aantal consulten in de ziekenhuissituatie die in 2010 hebben plaatsgevonden*.
Aantal intramurale consulten aanvrager Aandoening
14 telefonische consulten 11 arts-assistenten
2 specialisten
1 verpleegkundige Kanker, CVA
20 bedside consulten 8 arts-assistenten
3 specialisten
 Parkinson, kanker, CVA, leverziekte
*Het betreft hier consulten exclusief het hospice en de ontslagen oncologische patiënten van Orbis

3 Aandachtspunten in 2010
3.1 Stopzetten vergoeding bedside consulten door IKL
Door landelijke ontwikkelingen zijn de bedsideconsulten in 2010 behoorlijk onder druk komen te staan. Reden: consultatiediensten palliatieve zorg zijn van oorsprong bedoeld als telefonische dienstverlening. Het IKL wil deze vorm voor de toekomst echter handhaven naast de mogelijkheid van een telefonisch consult. Het IKL zal deze vorm dus vooralsnog blijven vergoeden zolang dit financieel verantwoord is. Het gaat namelijk om een aantal substantieel aantal bedsideconsulten (over 2009 40% van alle consulten). Het gaat daarbij echter enkel om consulten t.b.v. extramurale patiënten (thuis of in een verzorgingshuis)
Zowel de bedside als telefonische consulten t.b.v. intramurale patiënten (ziekenhuissetting dan wel verpleeghuissetting) worden sinds 2010 niet langer vergoed door het IKL.
Orbis Medisch Centrum neemt nu de kosten van de consulten voor haar rekening voor zover de consulten niet gebeuren door consulenten in loondienst van Orbis.

3.2 Bereikbaarheid buiten kantooruren
Door diverse oorzaken  ontstond er het probleem van de bereikbaarheid, met name buiten kantooruren. In 2011 wordt in goed overleg met het Regionale Team Maastricht gezocht naar een goede oplossing.

3.3 Kwaliteitseisen
Naar aanleiding van een landelijke evaluatie zijn er kwaliteitscriteria opgesteld. Het TPA voldoet grotendeels aan deze eisen.
Een aandachtspunt is het aantal consulten dat consulenten jaarlijks moeten uitvoeren. Dit aantal bedraagt 40, maar is afhankelijk van de werksituatie waarin de consulenten verkeren. De consulenten halen het aantal van 40 nog niet. Over dit aantal bestaat op landelijk niveau overigens nog de nodige discussie van de zijde van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV).

4 Nascholingsactiviteiten
Enkele consulenten hebben een inhoudelijke bijdrage geleverd aan de multidisciplinaire themabijeenkomsten van het Netwerk Palliatieve Zorg Westelijke Mijnstreek. De behandelde thema’s waren: “delier” en “palliatieve sedatie”. Daarnaast hebben de verpleegkundig consulent en de arts consulent palliatieve zorg / klinisch geriater in het OMC een actieve bijdrage geleverd aan het uitwerken en implementeren van het VMS thema: ‘vroegsignalering en behandelen van pijn’.

C.  Transmuraal Palliatief Adviesteam WM : jaarplan 2011

In 2011 staan diverse aandachtspunten in de schijnwerpers

1 Meer bekendheid in de regio
De indruk bestaat dat het bestaan en de werkwijze van het TPA nog lang niet bij alle relevante zorgprofessionals in voldoende mate op het netvlies staat. In 2011 gaat het TPA daarom werken aan meer bekendheid in de regio. Dit gebeurt op de volgende wijze:
• Huisartsen ontvangen een brief met de gewijzigde bereikbaarheid waardoor ze weer extra geattendeerd worden op het bestaan van het TPA;
• Er wordt regelmatig  casuïstiek gepubliceerd in de MCC nieuwsbrief (die gelezen wordt door huisartsen uit de gehele regio);
• TPA krijgt een eigen ruimte op de vernieuwde website van MCC Omnes;
• Het nascholen van de arts-assistenten en waarnemers op de Huisartsenposten.

2 Samenwerking met het regionale consultatieteam Maastricht e.o.
• Samenwerking inzake bereikbaarheid buiten kantooruren;
• Meedraaien diensten bovenregionale team (eerst elkaar en elkaars werkwijze beter leren kennen);
• Organiseren klinische avonden;
• Casuïstiek bespreking bovenregionaal niveau.

3 (Na)scholingsactiviteiten
Het TPA is voornemens om binnen het programma van de WDH nascholingen in de Westelijke Mijnstreek te gaan verzorgen. Hiertoe zal zij dit jaar contact opnemen met de WDH WM.
Evenals vorig jaar zal er een scholing voor verpleegkundigen en verzorgenden plaatsvinden door de consulenten van het TPA. Dit is de laatste keer dat dit soort scholingen op lokaal niveau worden georganiseerd. Vanaf 2012 neemt de Hogeschool Zuyd de scholingen over.